Zekâ: Doğuştan var olan hayat boyunca deneyimlerle gelişen problem çözme gücüdür. Zeka sayesinde insan kendisini ve çevresini anlar. Olayları muhakeme eder, sonuçlar çıkarır ve uyumla hayatını devam ettirir.

 

Zihinsel Engellilik: Doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrasında ortaya çıkan, sosyal uyum becerilerinde görülen yetersizlik, dikkat, algılama bellek ve muhakeme gibi genel zeka fonksiyonları açısından normalin altında olma halidir.

 

Zihinsel engelli bireyler, yaşıtlarına göre kişisel bakım, çevreye uyum, dil, iletişim, duyusal ve motor becerilerinde geç ve yavaş öğrenirler. Öğrenme kapasiteleri sınırlıdır.

 

Dünya sağlık örgütünün verilerine göre Dünya nüfusunun %3 ü Zihinsel engellidir. Her toplumda her ailede görülebilir.

 

NEDENLERİ

 

Doğum Öncesi Nedenler

  • Anne- çocuk arasında kan uyuşmazlığı
  • Annenin yaşı
  • Annenin yetersiz ve dengesiz beslenmesi
  • Hamilelikte radyasyona maruz kalma
  • Hamilelik döneminde kullanılan ilaçlar
  • İçki, sigara, uyuşturucu kullanımı
  • Akraba evliliği
  • Annenin hamilelikte geçirdiği hastalıklar
  • Zehirlenmeler, kaza ve travmalar
  • Kromozom anomalileri

 

Doğum Sırası Nedenler

  • Erken ve güç doğum
  • Kordon dolanması
  • Güç ve riskli doğumlar
  • Doğumun hijyenik ortamda yapılmaması
  • Doğum sırasında bebeğin oksijensiz kalması

 

Doğum Sonrası Nedenler

  • Çocuğun geçirdiği hastalıklar ( Menenjit, Ensefalit Epilepsi )
  • Çocuğun yetersiz ve dengesiz beslenmesi
  • Kazalar -Travmalar
  • Hastalıklarda yanlış ve geç müdahale

 

Uzmanlar, Zihinsel Engel tanısının konulabilmesi için, şu üç temel özelliğin olması gerektiğini belirtiyorlar.

 

1-Çocuğun zekâ seviyesinin belirgin derecede, ortalamanın altında olması.

            2-  Kendi yaş guruplarına göre kıyaslandığında, toplumsal beceriler, sorumluluk, iletişim kurma, günlük yaşam becerileri ve kendi kendine yeterlilik gibi alanlarda geriliğin olması.

3-   18 yaşından önce başlamış olması

 

                           ZİHİNSEL ENGELLİLİK DÜZEYLERİ

 

Zihinsel Engellilik zeka yaşı bölümlerine göre sınıflara ayrılır.

ZEKA YAŞI ( IQ )              PSİKOLOJİK TANI              EĞİTSEL TANI

       70-55                                     Hafif                                   Eğitilebilir

       55-35                                     Orta                                   Öğretilebilir

       35-25                                     Ağır                                   Bağımlı

       25 Altı                                   Çok Ağır                             Tam Bağımlı

 

Hafif Derecede ( Eğitilebilir ) Zihinsel Engelliler

Görünümde normal çocuklardan hiçbir farkı yoktur. Bu nedenle okula başlamadan önce, anne – baba veya çevresi tarafından fark edilmeyebilir. Zihinsel Engelli bireylerin %85 ini oluştururlar.

 

Eğitilebilir terimi, bu çocukların okuma, yazma, matematik gibi temel akademik becerileri öğrenebilecekleri anlamına gelmektedir. Bu gruba giren çocuklar öz bakım becerilerini de öğrenebilirler. İleride yetişkinlik çağında, bütünüyle yada kısmen geçimlerini sağlayabilecek bir iş beceresini edinebilirler.

 

Özellikleri:

Zihinsel Engelli çocukları, diğer çocuklardan ayıran en büyük özellik, zihinsel davranışlarıdır. Normal yaşıtlarına göre daha geç ve güç öğrenirler. Dikkatleri dağınık ve kısa sürelidir. Daha fazla dikkat ve uyarılmaya ihtiyaçları vardır. Kazandıkları bilgileri transfer edemezler. Genelleme yapamazlar. İlgileri sık sık değişir. Konuşma bozuklukları oldukça yaygındır. Sosyal kavramları öğrenmede, grup etkinliklerine katılmada ve kurallara uymada zorluk çekerler. Kendilerine güvenleri az olduğundan başkalarına dayanmayı tercih ederler. Bağımsız hareket etmede ve arkadaşlık kurmada güçlük çekerler.

 

Orta Derecede (Öğretilebilir) Zihinsel Engelliler

Genellikle, engelleri okul öncesi dönemde fark edilmektedir. Gelişim özellikleri normal çocuklardan önemli farklılıklar göstermektedir. Erken tanı ile anne – baba yardımı ve yeterli eğitim fırsatları ile günlük bakımlarından kısmen bağımsız olarak yaşamlarını sürdürebilirler.

 

Özellikleri:

Öğretilebilir zihinsel engelli çocuklar, okul öncesi dönemde iletişim kurmayı öğrenebilirler.  Genelde ağır düzeyde konuşma bozuklukları ve kendilerini ifade etmede güçlükleri mevcuttur. Sosyal kuralları öğrenmeleri ve uygulamaları zayıftır. Öğrenmeleri yavaş, kavramlaştırma yetileri çok kısıtlıdır.

 

Ağır Düzeyde Zihinsel Engelliler

Bu çocuklar için tam bir denetim gereklidir. Kendilerine bakamazlar, kendilerini koruyamazlar.

Çocuğun ciddi nörolojik problemleri vardır. Sıklıkla tıbbi bakıma gereksinimleri vardır.

 

Özellikleri:

Bu çocuklar, okul öncesi dönemde motor işlevlerde çok az gelişme gösterirler. Temizlik ve kendilerine bakımları konusunda yaşam boyu başkalarının desteğine ihtiyaçları olmaktadır.

Ancak, bazıları iyi bir özel eğitimle, basit işleri kontrol altında yapabilirler.  Bazıları yürümeyi, İlkel seviyede konuşmayı öğrenebilirler. Kendilerine bakma, iletişim kurma becerilerinde hafif gelişme olabilir.

Ağır Zihinsel Engelliler, genellikle ailelerin bakımı ve korumasına muhtaç olarak yaşamlarını sürdürmektedir.

 

TANI –TEDAVİ

Sağlıksal açıdan tanı, tam teşekküllü hastanelerde çocuk psikiyatristleri, çocuk nöroloji uzmanları ve psikologlar tarafından konulmaktadır.

 

Eğitimsel açıdan tanı ise, Rehberlik Araştırma Merkezleri tarafından konulmaktadır.

 

Erken teşhis, olumsuz etkileri azaltılır. Zihinsel Engellilerin bir kısmı bilhassa okul öncesi dönemde tespit edildiklerinde, iyi bir özel eğitimle normal bireyler haline gelebilmektedir.  Birçoğu ise, Zihinsel Engellilik ortadan kalkmasa da doğru tedavi, özel eğitim ve rehabilitasyon sayesinde, çok önemli gelişmeler gösterebiliyor, uyumlu hale gelebiliyor ve meslek sahibi olabiliyorlar. Bunun için, anne – babalara büyük sorumluluklar düşüyor, Çocuklarının gelişimlerini çok iyi takip etmeleri gerekiyor.